انجمن علمی فقه جزای تطبیقی حقوق جزای بین الملل 2980-7794 2 2 2024 06 21 Asylum in Imami Jurisprudence and International Refugee Law A Comparative Study with Emphasis on the 1951 Convention Relating to the Status of Refugees and the 1967 Protocol پناهندگی در فقه امامیه و حقوق بین الملل پناهندگان مطالعه تطبیقی با تأکید بر کنوانسیون ۱۹۵۱ مربوط به وضعیت پناهندگان و پروتکل ۱۹۶۷ 77 85 251069 10.22034/iclj.2026.596839.1322 FA احمدرضا خزائی دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0003-3137-0496 Journal Article 2024 03 02 Asylum is one of the fundamental institutions of international protection for persons who, due to a well-founded fear of persecution, are unable or unwilling to avail themselves of the protection of their state of origin. The 1951 Convention relating to the Status of Refugees and the 1967 Protocol constitute the main framework of international refugee law. In contrast, Imami jurisprudence lacks an institution that is fully consistent with the modern concept of "refugee", but institutions such as amān and ahd, as well as rules such as self-preservation, keeping a promise, non-harm and prohibition of oppression, have significant protective capacities. The research question is to what extent a systematic and defensible relationship can be established between these jurisprudential capacities and the fundamental rules of international refugee law. The research examines the elements of well-founded fear, persecution, the five aspects, the conditions for deprivation of refugee status using a descriptive-analytical method and a comparative approach, and then compares the functioning of the amān institution and the general rules of Imami jurisprudence with them. The findings show that the closest convergence between the two systems is observed in the protective goal of security of life and the prohibition of placing a person in a dangerous situation; however, safety cannot be considered the legal equivalent of asylum, and verse 6 of Surah At-Tawbah alone is not the complete basis for the principle of non-refoulement within the meaning of Article 33 of the Convention. پناهندگی یکی از نهادهای اساسی حمایت بین المللی از اشخاصی است که به سبب ترس موجه از تعقیب، نمیتوانند یا نمیخواهند از حمایت دولت متبوع خود بهره مند شوند. کنوانسیون ۱۹۵۱ مربوط به وضعیت پناهندگان و پروتکل ۱۹۶۷، چارچوب اصلی حقوق بین الملل پناهندگان را تشکیل میدهند؛ در مقابل، فقه امامیه فاقد نهادی کاملاً منطبق با مفهوم مدرن «پناهنده» است، اما نهادهایی مانند امان و عهد و نیز قواعدی چون حفظ نفس، وفای به عهد، لاضرر و حرمت ظلم، ظرفیتهای حمایتی قابل توجهی دارند. مسئله پژوهش آن است که تا چه اندازه میتوان میان این ظرفیتهای فقهی و قواعد بنیادین حقوق بین الملل پناهندگان رابطه ای روشمند و قابل دفاع برقرار کرد. پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد تطبیقی، عناصر ترس موجه، تعقیب، جهات پنجگانه، شروط محرومیت از وصف پناهنده بررسی میکند و سپس کارکرد نهاد امان و قواعد عام فقه امامیه را با آنها می سنجد. یافته ها نشان میدهد نزدیکترین همگرایی میان دو نظام در هدف حمایتی، امنیت جان و منع سپردن شخص به وضعیت خطرناک قابل مشاهده است؛ با این حال، امان را نمیتوان معادل حقوقی پناهندگی دانست و آیه ۶ سوره توبه نیز به تنهایی مبنای کامل اصل عدم بازگرداندن به مفهوم ماده ۳۳ کنوانسیون نیست. نتیجه آن است که فقه امامیه میتواند منبع تفسیری و هنجاری برای تقویت حمایت از پناهندگان باشد، اما این همسویی باید بر پایه ، تفکیک مفاهیم و رعایت حدود تعهدات حقوق بین المللی انجام شود. https://www.iclj.ir/article_251069_e43321fdd6a03e493afa80824dfcaf79.pdf