حقوق جزای بین الملل

حقوق جزای بین الملل

جنایت‌های ارتکابی در سوریه و مکانیسم ارجاعی به دادگاه کیفری بین‌المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار، مرکز تحقیقات حقوق، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران. (نویسنده مسؤول)
چکیده
در سال‌های اخیر با تشدید جنگ در سوریه، مردم بی‌دفاع توسط گروه‌های تروریستی قتل‌عام می‌شوند. یکی از مؤثرترین راه‌های حفظ امنیت در خاورمیانه، پیگرد کیفری مرتکبان توسط دادگاه کیفری بین‌المللی است؛ چراکه دادگاه باهدف مقابله با بحران‌های انسانی، تشکیل گردیده است. عملکرد دیوان در بحران لیبی نشان داد که پتانسیل‌های بالقوه‌ای برای مقابله با بی­رحمی‌ها دارد. بحران سوریه نیز به وضعیتی مبدل گشته که رسیدگی به آن در دادگاه کیفری بین‌المللی الزام قانونی دارد، در حالی که سوریه عضو دیوان نیست. بر پایه مقررات دادگاه، رسیدگی به وضعیت کشورهای غیر عضو در سه حالت امکان‌پذیر است: ارجاع وضعیت به‌وسیله شورای امنیت به دادستان دیوان، وقوع جنایت در قلمرو دولت عضو و پذیرش صلاحیت دیوان در ارتباط با جنایت خاص از سوی دولت غیر عضو. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که هرچند حالت‌های اول و سوم به لحاظ تئوریک قابلیت تطبیق با وضعیت سوریه را دارا است، اما در حال حاضر و در عالم واقع بعید است که وضعیت سوریه با دو سازوکار مذکور در دیوان مورد رسیدگی قرار گیرد. این مقاله می‌کوشد با تبیین گستره و ماهیت جنایت‌های ارتکابی در قلمرو سوریه، سازوکارهای حقوقی ارجاع این وضعیت به دیوان را در پرتو مقررات اساسنامه رم امکان‌سنجی نماید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Crimes Committed in Syria and the Referral Mechanism to the International Criminal Court

نویسنده English

Jamal Beigi
Associate Professor, Law Research Center, Maragheh Branch, Islamic Azad University, Maragheh, Iran.
چکیده English

In recent years, with the escalation of the war in Syria, defenseless people are massacred by terrorist groups. One of the most effective ways to maintain security in the Middle East is the criminal prosecution of the perpetrators by the International Criminal Court because the court was formed with the aim of dealing with humanitarian crises. The performance of the court in the Libyan crisis showed that it has potential to deal with brutalities. The Syrian crisis has also turned into a situation that is legally required to be dealt with in the International Criminal Court, while Syria is not a member of the court. Based on the rules of the court, it is possible to deal with the situation of non-member countries in three cases: referral of the situation by the Security Council to the prosecutor of the court, the occurrence of a crime in the territory of the member state and acceptance of the jurisdiction of the court in connection with a specific crime by the non-member state. The findings of this research show that although the first and third modes are theoretically compatible with the situation in Syria, it is currently unlikely that the situation in Syria will be dealt with in the court with the two mentioned mechanisms. This article tries to clarify the scope and nature of the crimes committed in the territory of Syria, the legal mechanisms of referring this situation to the Court in the light of the provisions of the Rome Statute.

کلیدواژه‌ها English

International Criminal Court
The Syrian Crisis
The Rome Statute
الف. منابع فارسی
- ابراهیمی، شهروز (1379). «تحول مفهوم امنیت: از امنیت ملی تا امنیت جهانی». فصلنامه سیاست دفاعی، 31 (2): 131 – 155.
- آقایی جنت‌مکان، حسین و قریشی، محمدجعفر (1392). «ساز و کارهای حقوقی کیفری بین‌الملل برای محاکمه تروریست‌های تکفیری در سوریه». فصلنامه سیاست خارجی، 27(2): 989-1011.
- آقایی، آرزو (1385). «تروریسم و انواع آن». مجله جامعه‌شناسی دین، 2(7): 43-52.
- آل حبیب، اسحاق (1379). دیوان کیفری بین‌المللی: ضرورت‌ها و نگرانی‌ها. تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
- بخشی­کشتلی، محمد (1377). مبانی تشکیل دیوان کیفری بین‌المللی و صلاحیت‌های آن. شیراز: پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شیراز.
- بدرنژاد هوراند، محمد (1393). کشتار شیعیان در سوریه از منظر اصول و قواعد بین‌الملل. مراغه: پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق بین­الملل، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مراغه.
- براتی، شهرام (1382). «صلاحیت شورای امنیت در ارتباط با دیوان کیفری بین­المللی». مجله پژوهش حقوق و سیاست، 5 (9): 129 - 161.
- بیگی، جمال و ترابی، اسمعیل (1395). «تأثیر آموزه‌های حقوق بشری بر حقوق بین‌الملل بشر دوستانه». همایش ملی ایران و چالش‌های حقوقی بین‌المللی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مراغه، 399 – 419.
- بیگی، جمال و خوشیاری حاجی بابا، رزاق (1392). «بی‌کیفری مجرمان و مقابله با آن در آئینه حقوق بین‌الملل (با تأکید بر اساسنامه دادگاه کیفری بین‌المللی)». همایش ملی حقوق بین‌الملل در آیینه علوم روز، جهاد دانشگاهی واحد آذربایجان غربی، 224 – 244.
- بیگی، جمال و قهار، فرهاد (1400). «جنایت جنگی پزشکی؛ رهیافت های مفهومی و مصداقی». فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، 36: 230 – 259.
- بیگی، جمال و کتانچی، الناز (1397). «رویکرد دیوان کیفری بین المللی به خسارت معنوی قربانیان تعرضات جنسی». فصلنامه مطالعات بین المللی، 58: 21 – 42.
- بیگی، جمال و نجاتی، جمال (1400). «راهبردهای نظام سیاستگذاری بین المللی در قبال جنایت تعقیب و آزار و جرم‌انگاری آن در حقوق ایران». فصلنامه مجلس و راهبرد، 108: 357 – 387.
- شریعت­باقری، محمدجواد (1390). حقوق کیفری بین‌المللی. چاپ دوازدهم، تهران: نشر جنگل.
- شریعت­باقری، محمدجواد، (1386). نگاهی به اساسنامه­ کیفری بین­المللی. تهران: نشر جنگل.
- مظاهری، امیر مسعود (1391). اصل صلاحیت تکمیلی دیوان کیفری بین‌المللی. جلد سوم، تهران: نشر میزان.
- موریس، مودلین (1388). معضل دموکراتیک دیوان بین‌المللی کیفری. ترجمه مجتبی جانی پور، تهران: نشر میزان.
- میر محمدصادقی، حسین (1387). دادگاه کیفری بین‌المللی. تهران: نشر دادگستر.
ب. منابع انگلیسی
- Bekou, O & Cryer, R (2007). “The International criminal Court and Universal Jurisdiction: a Close Encounter?” International and Comparative Law Quarterly, 56: 49 - 68
- Cryer, R (2006). “Sudan, Resolution 1593, and International Criminal Justice”, Leiden Journal of International Law, 19(1): 195-222.
- Luban, D (2008). “Jurisdiction, Legality and the Legitimacy of International Criminal Law”. Journal of International law, Downloaded from.http://www.kluwerlawonline.com
- Yihdego, Z (2009). “Darfur and Humanitarian Law: The Protection of Civilians and Civilian Objects”. Journal of Cocflict and Security Law, 141: 37 - 69.

  • تاریخ دریافت 07 دی 1401
  • تاریخ بازنگری 27 بهمن 1401
  • تاریخ پذیرش 29 بهمن 1401