حقوق جزای بین الملل

حقوق جزای بین الملل

راهبردها و موانع همکاری کشورها در زمینه استرداد دارایی‌های ناشی از جرایم مالی و فساد از منظر کنوانسیون مریدا و حقوق داخلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. (نویسنده مسؤول)
3 استادیار گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
استرداد دارایی‌های ناشی از جرایم مالی و فساد در کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مبارزه با فساد (2003 - مریدا) به‌عنوان یکی از اصول بنیادین مبارزه با فساد مورد شناسایی قرار گرفته است. تفاوت نظام‌های حقوقی، ضعف هماهنگی نهادی و محدودیت‌های ناشی از حاکمیت دولت‌ها و ...، فرآیند شناسایی، ردیابی، توقیف و بازگشت اموال را با موانع جدی مواجه ساخته است. علاوه‌بر این، خلأهای تقنینی، اطاله دادرسی‌ها و فقدان سازوکارهای مؤثر همکاری کشورها، کارآمدی تعهدات بین‌المللی مندرج در کنوانسیون را محدود کرده‌اند. این تحقیق به‌صورت کتابخانه‌ای و به روش توصیفی - تحلیلی انجام شده است. سؤالات تحقیق حاضر آن است که ناکارآمدی همکاری کشورها در زمینه استرداد دارایی‌ها منبعث از چیست؟ آیا مقرراتی درخصوص همکاری با سایر کشورها در زمینه استرداد دارایی‌ها در نظام حقوقی ایران وجود دارد؟ یافته‌ها حاکی از آن است که باوجود پذیرش اصل استرداد دارایی‌ها به‌عنوان هنجاری بین‌المللی، موانع متعدد در نظام حقوقی کشورها، نقش تعیین‌کننده‌ای در ناکارآمدی این فرآیند ایفا کرده‌اند. در حقوق داخلی نیز به اهتمام در پیشگیری از وقوع جرم و فساد و ضرورت استرداد دارایی‌ها به‌صورت محدود اشاره گردیده است. با این وصف، درجهت همکاری با دیگر کشورها، مقررات جامعی که دربرگیرنده تمام موضوعات باشد، وجود ندارد. ازاین‌رو تقریباً در تمامی اسناد و کنوانسیون‌های بین‌المللی، شیوه‌های اجرا و نحوه همکاری، به مقررات داخلی کشورها ارجاع گردید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Strategies and Obstacles to Cooperation of Countries in the Field of Asset Restitution Arising from Financial Crimes and Corruption from the Perspective of the Merida Convention and Domestic Law

نویسندگان English

Seyyed Yaser Sharifi 1
Soodabeh Rezvani 2
Razieh Saberi 3
1 Department of Criminal Law and Criminology, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor in Criminal Law and Criminology, Kharazmi University, Tehran, Iran. (Corresponding Author)
3 Assistant Professor in Criminal Law and Criminology, SR.C., Islamic Azad University, Tehran,
چکیده English

The restitution of assets derived from financial crimes and corruption has been recognized in the United Nations Convention against Corruption as one of the fundamental principles in the fight against corruption. Differences in legal systems, weak institutional coordination, and limitations arising from state sovereignty, etc., have created serious obstacles in the processes of identifying, tracing, freezing, and returning such assets. In addition, legislative gaps, protracted judicial proceedings, and the absence of effective mechanisms for cooperation between countries have significantly restricted the effectiveness of the international obligations set out in the Convention. This study has been conducted using a library-based and descriptive‑analytical method. It seeks to answer the following questions: What are the main causes of the ineffectiveness of cooperation among states in the recovery of assets derived from financial crimes and corruption, and do effective legal provisions exist in the Iranian legal system regarding cooperation with other states in the field of asset recovery? The findings indicate that, despite the recognition of asset restitution as an international norm, numerous obstacles within national legal systems play a decisive role in the ineffectiveness of this process. In Iran’s domestic law, only limited references have been made to crime and corruption prevention and the necessity of asset recovery. Nevertheless, with respect to cooperation with other states, there is no comprehensive and coherent set of regulations covering all aspects of the issue. Accordingly, in most international instruments and conventions, the methods of implementation and modalities of cooperation are referred back to domestic legal systems.

کلیدواژه‌ها English

Asset Restitution
Direct Restitution
Seize without Criminal Condemnation
Financial Crimes.
منابع و مآخذ
الف. منابع فارسی
- افضلی، عبدالرحمن (1390). «فساد اداری و تأثیر آن بر توسعه: علل، پیامدها و راهکارهای برون‌رفت». مجله حقوقی بین‌المللی، 28(45): 235-264.
- انوشه‌پور، مسعود و شریفی، مهدی (1391).  استرداد اموال از درخواست تا مصداق. چاپ دوم، تهران: انتشارات جنگل، جاودانه.
- ایمانی، عباس (1382). فرهنگ اصطلاحات حقوق کیفری. تهران: نشر آریان.
- آقامحمدی، منصور (1393). زمینه و چالش‌های همکاری بین‌المللی برای بازگرداندن اموال ناشی از فساد. مجموعه مقالات کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مبارزه با فساد، دستاوردها و چالش‌ها، تهران: انتشارات میزان.
- آقایی، رضا (1386). «مقایسه تطبیقی کنوانسیون‌های بین‌المللی». نشریه راهبر، 15: 20-21.
- باقرزاده، احد (1392). جرایم اقتصادی و پولشویی (در پیش نویس کنوانسیون سازمان ملل متحد علیه فساد مالی و سایر اسناد بین‌المللی). چاپ دوم، تهران: انتشارات مجد.
- توسلی‌زاده، توران (1392). پیشگیری از جرایم اقتصادی. تهران: انتشارات جنگل، جاودانه.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1393). مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد دوم، چاپ ششم، تهران: انتشارات گنج دانش.
- چقامیرزا، سونیا (1396). پیشگیری از فساد مالی در قراردادهای اداری. تهران: انتشارات قانون یار.
- حسینی، سیدمحمد (1388). فرهنگ لغات اصطلاحات فقهی. چاپ دوم، تهران: انتشارات سروش.
- دلیر، حمید (1390). حقوق مصادره. تهران: انتشارات میزان.
- رودگر کوهپر، عطاءالله و رضوی‌فرد، بهزاد (1398). «تسهیم اموال، راهبرد نوین همکاری کشورها در زمینه استرداد اموال و عواید ناشی از جرم». مجله حقوقی دادگستری، 83(106): 121-141.
- صادقی، ولی‌الله و حبیب‌زاده، محمدجعفر (1399). «ناهم‌سویی‌های قانونی با سیاست کیفرزدایی در ایران». سیاست‌های راهبردی و کلان، 8(29): 67-86.
- عباس‌زادگان، سیدمحمد (1383). فساد اداری. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
- عباسی، اصغر (1393). حقوق کیفری اقتصادی: پولشویی (مبارزه با پولشویی در اسناد بین‌المللی و نظام حقوقی ایران). تهران: انتشارات میزان.
- عمید، حسن (1389). فرهنگ عمید. تهران: انتشارات شهرزاد.
- کازرونی، سیدمصطفی و مؤمنی ‌راد، احمد (1403). «راهبردهای جدید در زمینه استرداد دارایی‌های ناشی از فساد در حقوق بین‌الملل؛ ظرفیت‌ها و موانع بهره‌مندی در ایران». فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، 54(4): 2269-2290.
- مدینگر، جان (1387). پولشویی، راهنمایی برای محققان جنایی. ترجمه سروش بهریز، تهران: نشر کارآگاه.
- نظری‌نژاد، محمدرضا و اسفندیاری‌فر، خشایار (1395). «بررسی تطبیقی کنوانسیون بین‌المللی مبارزه با فساد مالی و قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد». پژوهش‌نامه حقوق کیفری، 7(1): 191-215.
ب. منابع انگلیسی
- Brun, J; Sotiropoulou, A; Gary, L; Scott, C & Stephenson, K (2011). “Asset Recovery Handbook: A Guide for Practitioners World Bank Publications”.
- Ivory, R (2014). Corruption Asset Recovey and the Protection of Property in public Internatonal Law. Cambridge: Cambridge University Press.
- Stephehson KM; Gray, L & Power, R (2011). Burriers to Asset Recovery: An Analysis of the Key Barriers and Recommendations for Action. Washigton DC: ATAR.
- Klose, BH (2009). Asset Tracing & Recovery: The Fraud Net World Compendium. Berlin: Erich Schmidt Verlag GmbH & Co KG.
- OECD, Asian Development Bank (2010). ADB/ OECD Anti-Corruption Initiative for Asia and the Pacific Asset Recovery and Mutual Legal Assistance in Asia and the Pacific. OECD Publishing.
- Rewizorski, M (2014). From Washington to St. Petersburg: Development of the G20 as a New Centre of Global Governance. Berlin: Logos Verlag Berlin.
- UNOCD (2010). Asean Handbook: On International Legal Cooperation in Trafficking in Persons Cases. Association of Southeat Asian Nations. New York: United Nations Office on Drugs and Crime.
- UNODC (2015). Digest of Asset Recovery cases. New York: United Nations Office on Drugs and Crime.
- Walker, C & King, C (2014). Dirty Assest: Emerging Issies in the Regulation of Criminal and Terrorist Assets. Farnham: Ashgate Publishing, Ltd.
 
دوره 4، شماره 1
بهار 1405
صفحه 15-29

  • تاریخ دریافت 31 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 09 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 06 آذر 1404