حقوق جزای بین الملل

حقوق جزای بین الملل

مشروعیت مداخلات کیفری ایران در سبک زندگی فردی بر اساس اصول حقوق بشر بین‌المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران
2 استادیار، گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
10.22034/iclj.2026.574358.1248
چکیده
مداخله‌ی کیفری دولت در سبک زندگی فردی در ایران، که از آن با عنوان «کنترل جرایم مربوط به اخلاق عمومی» نیز یاد می‌شود، یکی از پیچیده‌ترین و چالش‌برانگیزترین تقاطع‌های حقوق کیفری داخلی، فقه اسلامی و تعهدات بین‌المللی حقوق بشری است. نظام حقوقی ایران با اتکای قاطع به مبانی شرعی منبعث از فقه امامیه و با تفسیری خاص از مفهوم «اخلاق عمومی» و «عفت عمومی»، دامنه وسیعی از رفتارها و انتخاب‌های کاملاً شخصی شهروندان را موضوع جرم‌انگاری و اعمال مجازات‌های گاه بسیار شدید قرار داده است. در مقابل، تعهدات بین‌المللی ایران به ویژه تحت میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (۱۹۶۶) که ایران در سال ۱۳۵۴ بدان پیوسته است، چارچوبی سخت‌گیرانه و مبتنی بر اصولی جهان‌شمول برای هرگونه محدودیت بر آزادی‌های فردی تعیین می‌نماید. این مقاله با روشی توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای، در پی واکاوی عمیق این تعارض و سنجش میزان انطباق مداخلات کیفری ایران با چهار اصل بنیادین حاکم بر محدودیت‌های حقوق بشری در اسناد بین‌المللی، یعنی اصل قانونی بودن (شفافیت)، هدف مشروع، ضرورت اجتماعی دموکراتیک و اصل تناسب است. یافته‌های تحقیق به وضوح نشان می‌دهد که شکافی عمیق میان رویکرد کنونی نظام کیفری ایران و استانداردهای پذیرفته‌شده بین‌المللی وجود دارد و بسیاری از این مداخلات فاقد توجیه کافی در چارچوب حقوق بشر بین‌الملل هستند. در نهایت، این مقاله با شناسایی ظرفیت‌های درونی حقوق داخلی و فقه اسلامی، راهکارهایی برای کاهش این تعارض و حرکت به سمت سیاست جنایی مبتنی بر کرامت انسانی و آزادی‌های اساسی پیشنهاد می‌نماید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The legitimacy of Iran's criminal interventions in individual lifestyles based on international human rights principles

نویسندگان English

hessam saeedi 1
morteza sadeghi 1
maryam naghdi 2
1 Department of Law, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran
2 Assistant Professor, Department of Law, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran.
چکیده English

The criminal intervention of the state in individual lifestyles in Iran, often framed as “protection of public morality,” represents a complex intersection of domestic criminal law, Islamic jurisprudence, and international human rights obligations. Relying on Imami Sharia principles, Iran criminalizes many personal behaviors with severe penalties, while its international commitments, notably under the 1966 International Covenant on Civil and Political Rights, impose strict limits on restrictions of individual freedoms. Using a descriptive-analytical approach, this study examines the gap between Iran’s criminal interventions and the four key principles of human rights restrictions—legality, legitimate aim, social necessity, and proportionality—and highlights the lack of sufficient justification in many cases. Finally, it suggests domestic legal and jurisprudential measures to align criminal policy with human dignity and fundamental freedoms.

کلیدواژه‌ها English

International Human Rights
Individual Lifestyle
Criminalization
Privacy
Public Morality
Proportionality of Crime and Punishment

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 23 مرداد 1405

  • تاریخ دریافت 18 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 23 مرداد 1405