حقوق جزای بین الملل

حقوق جزای بین الملل

طراحی و اعتبارسنجی شاخص ترکیبی “نهادینه‌سازی نظارت الکترونیکی” و اثر آن بر کاهش تراکم زندان‌ها و تکرار جرم: مطالعه تطبیقی ایران، فرانسه، هلند و انگلستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
2 گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران. (نویسنده مسؤول)
3 گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
چکیده
کاهش جمعیت کیفری و صیانت از کرامت انسانی بزهکاران، از مهم‌ترین چالش‌های سیاست جنایی معاصر در نظام‌های عدالت کیفری به‌شمار می‌رود؛ چالشی که در ایران به‌واسطه تراکم مزمن زندان‌ها، هزینه‌های فزاینده نگهداری زندانیان و پیامدهای جرم‌زای حبس کوتاه‌مدت، اهمیتی دوچندان یافته است. در این میان، نظارت الکترونیکی به‌عنوان یکی از نوین‌ترین ابزارهای جایگزین حبس، ظرفیت بالقوه‌ای برای کاهش ازدحام زندان‌ها، صرفه‌جویی اقتصادی و ارتقای بازاجتماعی شدن بزهکاران دارد. بااین‌حال، پرسش اساسی آن است که چرا با وجود اسناد بالادستی و مقررات متعدد، نظارت الکترونیکی در ایران همچنان در سطحی محدود و شبه‌آزمایشی باقی مانده و به یک نهاد کیفری پایدار تبدیل نشده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و تطبیقی انجام شده و با مقایسه نظام حقوقی و نهادی ایران با تجارب فرانسه، هلند و انگلستان، به بررسی الزامات حقوقی، نهادی و سیاستی نهادینه‌سازی نظارت الکترونیکی می‌پردازد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Designing and Validating an “Electronic Monitoring Institutionalization Index” and Its Impact on Prison Overcrowding and Recidivism: A Comparative Study of Iran, France, the Netherlands, and England

نویسندگان English

Masoume Dehdari Far 1
Maryam Naghdi Dourbati 2
Morteza Sadeghi 3
1 Ph.D Student of Criminal Law and Criminology,, Shk.C, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran.
2 Department of Law, Shk.C, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran.
3 Department of Law, Shk.C, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran.
چکیده English

Reducing prison overcrowding and safeguarding the human dignity of offenders constitute some of the most pressing challenges of contemporary criminal policy within modern systems of criminal justice. In Iran, this challenge has acquired particular urgency due to chronic prison congestion, the rising economic costs of incarceration, and the criminogenic consequences of short-term imprisonment. In this context, electronic monitoring has emerged as one of the most innovative alternatives to custodial sanctions, offering significant potential to reduce prison populations, generate economic savings, and enhance the social reintegration of offenders. Nevertheless, a fundamental question remains as to why—despite the existence of multiple upstream policy documents and regulatory instruments—electronic monitoring in Iran has largely remained limited in scope and quasi-experimental in nature, rather than developing into a stable and institutionalized penal measure. This study adopts a descriptive–analytical and comparative approach, examining the legal, institutional, and policy requirements for the institutionalization of electronic monitoring in Iran through a comparison with the experiences of France, the Netherlands, and England.

کلیدواژه‌ها English

Electronic Monitoring
Penal Institutionalization
Prison Overcrowding Reduction
Alternatives to Imprisonment
Comparative Criminal Policy
منابع و مآخذ
الف. منابع فارسی
- ابراهیمی، شهرام و سلطانی‌فرد، حسین (1403). «پابند الکترونیک به عنوان شیوه نوین اجرای کیفر حبس؛ از سیاست تقنینی تا قضایی». مجله حقوقی دادگستری، 88(126): 193-220.
- باقرپور گرجی، مجید؛ شاکری، الوالحسن و کلانتری، کیومرث (1404). «سیاست جنایی ایران در نظارت الکترونیکی». دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی، 21-1.
- بهروزی، محمدکاظم؛ رضوی‌فرد، بهزاد و ساقیان، محمدمهدی (1403). «بررسی نظارت الکترونیکی به‌عنوان یکی از جایگزین‌های مجازات حبس». فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، 12(46): 76-39.
- پوستچی، امیر و دارابی، شهرداد (1403). «نظارت سامانه‌های الکترونیکی در نظام عدالت کیفری ایران». پژوهش‌های جرم‌شناسی کاربردی، 2(4): 126-101.
- جعفریان، عارف؛ محسنی، فرید و توکل‌پور، محمدهادی (1404). «نهاد نظارت الکترونیکی در بوته ارزیابی نظرات بهره‌وران آن». فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، 13(51): 170-123.
- حبیب‌زاده، محمدجعفر، قاسم، عدنان و موسوی مجاب، سید درید (1404). «تناسب قرار التزام به عدم خروج از منزل تحت نظارت الکترونیکی با آزادی فردی متهم در حقوق فرانسه و ایران». پژوهش‌های حقوق تطبیقی، 28(4): 130-98.
- خالقی، علی (1400). قانون آیین دادرسی کیفری. چاپ بیستم، تهران: نشر شهر دانش.
- شجاعی، «خلیل؛ غلامی، حسین و مؤذن‌زادگان، حسنعلی (1402). راهبردهای کاهش جمعیت کیفری زندان؛ مطالعه حقوق آمریکا و امکان کاربست در ایران». پژوهش‌های حقوق تطبیقی، 27(4): 137-98.
- فاخری، نریمان (1404). «تحدید قلمرو کیفر سالب آزادی در قانون کاهش مجازات حبس تعزیری». فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی، 30(109): 118-101.
- فرهادی، علی؛ جمشیدی، علیرضا و نجفی‌توانا، علی (1402). «اجرای حبس در سایه نظام زندانبانی». پژوهش‌های حقوقی، 22(56): 491-465.
- کوشکی، غلامحسین و پوستچی، امیر (1403). «چالش‌های اجرایی نهاد نظارت سامانه‌های الکترونیکی در نظام عدالت کیفری ایران». پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، 12(24): 128-97.
- نصر، امین و قاسمی، راضیه (1402). «ارزیابی قانون کاهش مجازات حبس تعزیری از منظر سیاست‌جنایی ریسک‌مدار». پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، 11(22): 68-39.
ب. منابع انگلیسی
- Ahmed, S. S; Rauf, S & Ashraf, H (2025). “Human Rights Risks in Tech-Enhanced Incarceration: A Comparative Analysis”. International Journal of Humanities and Social Sciences.
- Beyens, K & Roosen, M (2017). The highly reintegrative approach of electronic monitoring in the Netherlands. In Electronically Monitored Punishment (pp. 153-173), Routledge.
- Bouffard, J. A & Butler, H. D (2024). “Evaluating the effectiveness of electronic monitoring with probationers”. Corrections, 9(5): 669-687.
- Granja, R & Gomes, S (2024). The multiple faces of electronic monitoring. In Holistic Responses to Reducing Reoffending (pp. 81-98), Routledge.
- Henneguelle, A; Monnery, B & Kensy, A (2016). “Better at home than in prison? The effects of electronic monitoring on recidivism in France”. Th Journal of Law and Economics, 59(3): 629-660.
- Hucklesby, A; Beyens, K & Boone, M (2016). Creativity and effectiveness in the use of electronic monitoring. University of Leeds.
- Hucklesby, A & Holdsworth, E (2016). Electronic monitoring in England and Wales. University of Leeds.
- Marie, O & Cheung, K (2024). “Electronic monitoring of imprisonment in the law and judicial practice of England”. International Journal of Law, Crime and Justice, 78.
- Philippe, A & Ouss, A (2018). “Better at home than in prison? The effects of electronic monitoring on recidivism in France”. Journal of Law and Economics, 61(4): 637–682.
- Tonry, M (2025). “How and why Western Europe avoided mass incarceration”. Crime and Justice, (54): 453-500.
- Villman, E (2024). “Early release from prison with electronic monitoring: Hook for or hindrance to change?” Criminology & Criminal Justice, 24(1): 184-203.
دوره 4، شماره 3
پاییز 1405
صفحه 113-127

  • تاریخ دریافت 01 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 08 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 22 شهریور 1405