حقوق جزای بین الملل

حقوق جزای بین الملل

بررسی تطبیقی دفاع مشروع در حقوق کیفری ایران و آمریکا در پرتو رویه قضایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سید ابراهیم قدسی 1
مصیب قدمی عزیزآباد 2
جلال بهادری 3
1 دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. (نویسنده مسؤول)
3 کارشناس ارشد، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
چکیده
دفاع مشروع به‌عنوان تأسیسی حقوقی که غایت آن حفظ جان، مال و آبروی افراد جامعه است، از جانب نظام­های حقوقی جهان مورد توجه بوده و سعی شده است که در کشاکش حقوق متهم و بزهدیده تعادل برقرار کنند و مقررات مربوطه را به گونه­ای وضع نمایند که کمترین آسیب به طرفی وارد گردد که در ایجاد عمل مجرمانه در زمینه دفاع مشروع کمترین تقصیر و تخطی از مقررات مربوط به دفاع مشروع را مرتکب شده باشد. در این مقاله به روش تحلیلی- توصیفی دفاع مشروع در حقوق کیفری ایران و آمریکا بر اساس رویه قضایی دو کشور مورد بررسی قرار گرفته است. در حقوق کیفری آمریکا که یکی از بارزترین نظام­های زیر مجموعه کامن­لا می­باشد در قانون جزای نمونه و رویه قضایی محاکم در ایالت­های مختلف دفاع مشروع مورد توجه قرار گرفته است، امّا این قواعد در بسیاری از موارد در ایالت­های مختلف متفاوت بوده و منجر به تصمیماتی شده است که بعضاً نتوانسته ذهن عدالت‌خواه انسان امروزی را در مسیر حفظ مهم‌ترین ارزش­ها قانع نماید که مهم‌ترین آن لغو قاعده وظیفه عقب‌نشینی (فرار) در بسیاری از ایالت­ها می­باشد، که بدون تردید در افزایش خشونت و از طرفی نادیده گرفتن جان انسان به‌عنوان ارزشی غیر قابل جبران و مهم‌ترین ارزش در برخورد با دیدگاه­های شجاعت و حفظ کرامت فرد مورد تهاجم نادیده انگاشته شده است. در حقوق کیفری ایران نیز دفاع مشروع در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با تأسی از منابع و اصول فقهی و حقوقی مقرر گردیده است که البته از جهاتی مانند عدم تصریح قانونگذار به فرار در صورت امکان و گرایش قانونگذار به ضابطه ذهنی در اثبات شرایط دفاع جای نقد دارد.
کلیدواژه‌ها
دفاع مشروع
رویه قضایی
حقوق کیفری ایران
حقوق کیفری آمریکا

عنوان مقاله English

Comparative Study of Legitimate Defense in Iranian and American Criminal Law in the Light of Judicial Procedure

نویسندگان English

Seyed Ebrahim Ghodsi 1
Mosayeb Ghadami azizabad 2
Jalal Bahadori 3
1 Associate Professor, Department of Criminal Law & Criminology, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.
2 PhD Student, Department of Criminal Law & Criminology, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.(Correspounding Author)
3 M.A, Department of Criminal Law & Criminology, University of Kashan, Kashan, Iran.
چکیده English

Legitimate defense as a legal institution whose purpose is to protect the life, property and reputation of the people of the society has been given attention by the legal systems of the world and they have tried to establish a balance in the conflict between the rights of the accused and the victim and also tries to establish the relevant regulations in such a way that to ensure the least damage is inflicted on the party who has committed the least fault and violation of the regulations related to legitimate defense. In this article, the analytical-descriptive method of legitimate defense in the criminal law of Iran and America based on the procedure Judiciary of two countries has been examined. In American criminal law, which is one of the most prominent systems under the Common Law, legitimate defense has been considered in the Model Penal Code as well as the judicial procedure of the courts in different states, but these rules have been different in many cases in different states and have led to decisions that sometimes failed to convince the justice-seeking mind of today's people in the path of preserving the most important values. The most important of which is the cancellation of the rule of the duty to retreat (escape) in many states, which without doubt increases violence and on the other hand ignores human life. In Iran's penal code, a legitimate defense has been established in the Islamic Penal Code of 2013, derived from jurisprudential and legal sources and principles, which can be criticized in some respects, such as the legislator's failure to rule on escape if possible, and the legislator's tendency to subjectively prove the conditions of defense.

کلیدواژه‌ها English

Legitimate Defense
Judicial Procedure
Iranian Criminal Law
American Criminal Law
الف. منابع فارسی و عربی
- ابن ادریس، محمد (1410).  السرائر. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
- اردبیلی، محمد علی (1389). حقوق جزای عمومی، جلد نخست و سوم، تهران: نشر میزان.
- اکرمی, روح اللهو, قیاسی, جلال الدین (1395). «مبانی و آثار حقوقی به کار گیری ابزارهای دفاعی در نهاد دفاع مشروع». مطالعات حقوق تطبیقی معاصر. 11: 1-29.
- الهام، غلامحسین و برهانی، محسن (1395). درآمدی بر حقوق جزای عمومی (جرم و مجازات). جلد اول، تهران: نشر میزان.
- بکاریا، سزار (1395). رساله جرایم و مجازات ها. ترجمه محمدعلی اردبیلی، تهران: نشر میزان.
- پژوهشکده استخراج و مطالعات رویه قضایی (1395). تعدی در دفاع مشروع. تهران: نشر مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه.
- پژوهشکده استخراج و مطالعات رویه قضایی (1395). تعدی در دفاع مشروع. تهران: نشر مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه.
- پژوهشگاه قوه قضائیه (1396). قتل عمد و دفاع نامتناسب. تنظیم مجید صادق نژاد، تهران: ناشر مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه.
- حبیب زاده, محمد جعفر و میر مجیدی, سپیده (1391). «دفاع مشروع در پرتو سندرم زنان کتک‌خورده». مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 3(4): 117-154.
- حسنی, محمد حسن؛ علیزاده, حمید و سلمان نجاتی, سید قاسم (1400). «تطبیق مبانی و شرایط دفاع مشروع در حقوق کیفری ایران و اسکاتلند». پژوهشنامه حقوق تطبیقی، 5(1): 97-87.
- زراعت، عباس (1393). حقوق جزای عمومی. جلد نخست، تهران: نشر جنگل.
- ساریخانی, عادل (1395). «فوریّت در دفاع مشروعِ غیرتهاجمی از منظر فقه اسلام و حقوق غرب». پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، 3(4): 99-124.
- شهید ثانی، زین الدین (1390). ترجمه و تبیین شرحُ اللمعه. ترجمه علی شیروانی، جلد سیزدهم، قم: انتشارات دارالعلم.
- صادقی، محمدهادی (1389). حقوق جزای اختصاصی(1)؛ جرایم علیه اشخاص. تهران: نشر میزان.
- مرعشی شوشتری، سید محمد (1397). دیدگاه­های نو در حقوق کیفری اسلام. جلد اول و دوم، تهران: نشر میزان.
- منصورآبادی، عباس (1399). مختصر حقوق جزای عمومی. تهران: نشر میزان.
- میرمحمد صادقی، حسین (1393). حقوق کیفری اختصاصی(1)؛ جرایم علیه اشخاص. تهران: نشر میزان.
- میرمحمدصادقی, حسین و جهانی, بهزاد (1393). «محدودیت های دفاع مشروع در برابر پلیس در حقوق ایران با نگاهی به نظام حقوقی فرانسه». پژوهشنامه حقوق کیفری، 5(1): 215-235.
- نجفی، محمدحسن (1391). جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام. ترجمه محمد مسعود عباسی، جلد دوم، قم: انتشارات دارالعلم.
ب. منابع انگلیسی
- Bakircioglu, O. (2009). “The Right to Self-Defence in National and International Law: The Role of the Imminence Requirement”. Indiana International and Comparative Law Review, 19: 1-49.
- Boots, D; Bihari, J & Elliott, E. (2009). “The State of the Castle”. Criminal Justice Review.
- Dressler, J (2010). Black letter outline on criminal law. NP: West Academic Publishing.
- Ferzan, K (2008). “Self-Defense and the State”. Faculty Scholarship at Penn Law. Available at: https://scholarship.law.upenn.edu/faculty_scholarship/2593. (Last visit: 2022)
- Fritz, A (2019). “Self-Defense without Imminence”. American Criminal Law Review, 56(4) :1527-1552.
- Kremnitzer, M & Ghanayim, Kh (2013). “Proportionality and the Aggessor's Culpability in Self-Defense”. Tulsa L. Rev., 39: 875.
- Lerner, R (2006). “The Worldwide Popular Revolt against Proportionality in Self-Defense Law”. J.L. Econ. & Pol'y, 2: 331
- Levin, B (2010). “Note, A Defensible Defense? Reexamining Castle Doctrine Statutes”. available at https://scholar.law.colorado.edu/articles/450. (Last visit: 2022)
- Smith, R (1985). “Recent Developments: Imperfect Self Defense”. University of Baltimore Law Forum, 15(2). Available at: http://scholarworks.law.ubalt.edu/lf/vol15/iss2/5 (Last visit: 2022)
- Suk, J (2008). “The True Woman: Scenes from the Law of Self-Defense”. Harv. J.L. & Gender, 31: 237.
- Waldron, J (2000). “Self-Defense: Agent-Neutral and Agent-Relative Accounts”. California Law Review, 88(3): 711–749.
- Ward, C (2015). “Stand Your Ground" and Self Defense”. Idaho: William & Mary Law School Publications. https://scholarship.law.wm.edu/facpubs/1800. (Last visit: 2022)
ج. پرونده‌های حقوقی

- Bad Elk v. United States, 177 US 529 - Supreme Court (1900).

- Bernard v. State, 288 So. 3d 301 - Miss: Supreme Court (2019).

- Brown v. United States, 256 US 335 - Supreme Court (1921).

- People v. Elmore, 325 P. 3d 951 - Cal: Supreme Court (2014).

- People v. Goetz - 68 N.Y.2d 96, 506 N.Y.S.2d 18, 497 N.E.2d 41 (1986).

- People v. Riddle, 649 NW 2d 30 - Mich: Supreme Court (2002).

- State v. Abbott Supreme Court of New Jersey 174 A.2d 881 (1961).

- State v. Faulkner, 483 A. 2d 759 - Md: Court of Appeals (1984).

- State v. Kelly, 478 A. 2d 364 - NJ: Supreme Court (1984).

- State v. McLymore, 868 SE 2d 67 - NC: Supreme Court (2022).

- State v. Norman, 378 SE 2d 8 - NC: Supreme Court (1989).

- State v. Peterson, 2021 NCCOA 481 - NC: Court of Appeals (2021).

-Te nnessee v. Garner, 471 US 1 - Supreme Court (1985).

  • تاریخ دریافت 01 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری 01 اسفند 1401
  • تاریخ پذیرش 05 اسفند 1401